skończyć ze śmiercią

Za każdym razem, kiedy człowieka dręczy myśl o śmierci, staje się on kimś innym. Jeśli przez lata była ona jego jedyną myślą, towarzyszył on jej świadomej lub nieświadomej przemianie. Marzył: śmierć przemierzyła marzenie. A jego marzenie stało się inne. Kochał: a w miłości przeszyła go śmierć. Inną stała się miłość. Innymi stały się pragnienia, innymi [...]

Przeczytaj cały Post »

sztuka monologiczna i sztuka dla świadków

Lubię wiedzieć, jak było dawno temu: jak było myślane, mówione, pisane, jak wymyślano właśnie to, co teraz jest w powszechnym użytku albo czego już dawno nie ma. To, czego nie ma w jawie, jest śnieniem.
Nietzsche, koniec XIX wieku:
Co trzeba najpierw rozróżniać w dziełach sztuki. – Wszystko, co pomyślane, złożone wierszem, namalowane, skomponowane, nawet zbudowane i [...]

Przeczytaj cały Post »

szczęście i nieszczęście

Nietzschego czytam jak profanka niemająca pojęcia o historii myśli filozoficznej ani jego własnych myśli.  Biorę i czytam, i dziwne mi się wtedy wydaje to, co napisano w niezliczonych setkach współczesnych podręczników do ludzi.
To, co przysparza nam najgłębszych  i najbardziej osobistych cierpień, jest prawie dla wszystkich innych niezrozumiałe i niedostępne – ukryte nawet przed najbliższym, z [...]

Przeczytaj cały Post »

milcząca wiedza

 Prof. Paweł Taranczewski komentując „Prawdę i metodę”  Hansa-Georga Gadamera (cytowanego przeze mnie notatkach z 18 i 25 stycznia 2009), antycypuje istnienie wiedzy milczącej – choć  nie nazywa jej jeszcze po imieniu. Prof. Taranczewski  pisze: ”Czy wszystko przesycone jest sensem? Jeżeli wszystko, co jest, jest mową, to być może tak. Lecz czy nie istnieją przypadkiem takie [...]

Przeczytaj cały Post »

milcząca wiedza: niejawna, niewyrażona

A wracając do wiedzy milczącej – jak wspomniałam, odgrywa ona ogromną rolę w językoznawstwie, szczególnie w semiotyce (nauce o znakach i znaczeniu). Tutaj krótki przystanek w gramatyce generatywno-transformacyjnej NoamaChomsky’ego. Zauważyłam pewną analogię, że to, co w  filozofii definiuje się jako wiedza milcząca (tacit knowledge), w językoznawstwie opisuje się terminem struktura głęboka (deep structure). Encyklopedia PWN [...]

Przeczytaj cały Post »

milcząca wiedza, czarna materia

Otóż pojawia się w filozofii zagadnienie tzw. tacit knowledge lub tacit knowing (pojęcie jest tłumaczone na język polski jako wiedza milcząca, niejawna lub niewyartykułowana). Zdefiniował go Michael Polanyi  (Tacit Dimension, 1967). (…).  Zasada wydaje się być prosta: wiemy więcej, niż jesteśmy w stanie wyrazić. Komunikacja – językowa i  pozajęzykowa – odsłaniają tylko cząstkę naszej wiedzy. Odrobinę zmieniając Szekspira: [...]

Przeczytaj cały Post »

duch filozofii XX wieku i mroki naszego czasu

Jasny punkt tego dnia: przeczytana rozmowa Jacka Żakowskiego z Tadeuszem Gadaczem, o jego niezwykłej “Historii filozofii XXwieku”. Przedsięwzięcie jest ogromne, jakby jego zamiarem było ogarnąć wszystko.
Podjąłem się w tej monografii – pisze Gadacz – benedyktyńskiej analizy źródeł myśli każdego z filozofów. Głównie na podstawie dzieł źródłowych, lecz także korespondencji, materiałów seminaryjnych czy wspomnieniowych przedstawiam historię [...]

Przeczytaj cały Post »

miejsca i bogowie

Po dzisiejszych próbach przejścia przez śnienie do jego esencji, wiem różne nowe rzeczy albo stare rzeczy po nowemu. Śnienie pamięta i daje znać, i przypomniało mi się z coś ważnego, co od czasu do czasu muszę wiedzieć na nowo, tym razem było to w książce Baudrillarda:
Jest  różnica między zagarniającą nas zewsząd przestrzenią wirtualną a przestrzenią [...]

Przeczytaj cały Post »

przemoc jako efekt specjalny nowoczesności

Baudrillard przyglądając się wydarzeniom w Heysel, zauważył (J.Baudrillard “Syndrom Heysel”): “zamiast więc uskarżać się na odrodzenie atawistycznej przemocy należy zrozumieć, iż tym, co wytwarza ową formę premocy, owe efekty specjalne, do których zalicza się także terroryzm (…) jest sama nasza nowoczesność, nasza hipernowoczesność. Tradycyjna przemoc, jaką znamy z krajów Trzeciego Świata, ma raczej jeszcze coś [...]

Przeczytaj cały Post »

upadek snów w psychologię

Opowiada o tym Machado de Assis (Don Casmurro) w książce Baudrillarda:
Pragnąc odnaleźć sen, który zgubił po obudzeniu, bohater zwraca się z pytaniem do Nocy, pełnej wahania, czy dać mu odpowiedź, która następnie wyznaje mu, że dawne sny odeszły już w przeszłość. Kiedyś to ona, Noc, była ich posłańcem, ponieważ władała Wyspą Snów. Teraz jednak sny [...]

Przeczytaj cały Post »